Over kokosolie, vet en boter

KokosolieNet als coco girl en detox-prinses Julia Kang ben ik erg enthousiast over het gebruik van kokosolie in de keuken.
Want een groot nadeel van de meeste oliën, zelfs van de als gezond gepromootte olijfolie en zonnebloemolie, is dat deze bij hoge temperatuur veranderden van samenstelling en er zo stoffen ontstaan die giftig zijn. Kokosolie heeft dit nadeel niet en heeft bovendien tal van andere gezonde eigenschappen. Ik noem er een paar:

  • Kokosolie bevat laurinezuur en caprinezuur, wat het lichaam beschermt tegen virussen, bacterieën en schimmels.
  • Kokosolie bevat minder calorieën en is dus beter voor een slanke lijn.
  • Kokosolie is goed voor de lever en licht verteerbaar.
  • Het heeft een stimulerend effect op de schildklier, het orgaan dat belangrijk is voor de stofwisseling.

Koudgeperst beter?

Dit geldt overigens voor de koudgeperste kokosolie en niet voor de ontgeurde variant. Ontgeurde kokosolie is gemaakt van mindere kwaliteit kokosnoten, waarvan de pulp door hoge verhitting en via een chemisch proces wordt ontdaan van zijn geur. Het is geraffineerd en heeft dus in mindere mate de gezonde eigenschappen van de koudgeperste kokosolie. Maar het heeft nog altijd de voorkeur boven het gebruik van andere olie of boter. Ik gebruik ontgeurde kokosolie bijvoorbeeld in de frituurpan, omdat dit veel minder slecht is dan het gebruik van bijvoorbeeld zonnebloemolie. Jammer genoeg zijn veel diepvriesfrieten en andere snacks voorgebakken in zonnebloemolie, dus ook hier geldt, zelf friet maken is gezonder!

Wist je dat kokosolie ook gebruikt kan worden op de boterham? Het nadeel is wel dat kokosolie bij kamertemperatuur wat lastig smeerbaar is. Je kunt een portie even kort verwarmen in de magnetron, of in een pannetje.

Verzadigd vet

Maar hoe zit het met de verzadigde vetten in kokosolie, zijn die niet slecht?
Allereerst, mensen hebben vet nodig. Veel vitamines kunnen alleen met behulp van vet worden opgenomen door het lichaam, zoals vitamine A, D, E en K. Ook enzymen kunnen alleen goed worden aangemaakt in combinatie met vet. Een beetje vet is dus onmisbaar voor een goede gezondheid.
Maar verzadigd vet veroorzaakt toch hart-en vaatziekten?
Kokosolie bestaat voor het grootste deel uit middellange vetzuurketens.  Deze middellange vetzuurketens zijn (in tegenstelling tot de lange vetzuurketens waaruit veel andere vetten bestaan) makkelijker verteerbaar voor het lichaam en sneller om te zetten in directe energie. Het wordt dus minder snel opgeslagen als lichaamsvet.
Bovendien blijkt uit onderzoek dat kokosolie een positief effect heeft op de HDL-LDL ratio. Dat wil zeggen dat het de verhouding tussen de “goede” vorm van cholesterol (HDL) en de “gevaarlijke” vorm van cholesterol (LDL) positief beïnvloed. Dit verkleint juist de kans op hart- en vaatziekten.

margarineWaarom liever geen margarine?

Margarine werd populair in het begin van de 20e eeuw. Verzadigde vetten kregen een slechte naam, want ze zouden je cholesterol verhogen en daarom hart- en vaatziekten veroorzaken. Mensen stapten massaal over op plantaardige oliën, waaronder olijfolie, zonnebloemolie, lijnzaadolie en soja-olie. Vervolgens werd er een chemisch proces bedacht om de vloeibare plantaardige oliën te “harden” en ze smeuïg te maken. De ‘boter’ werd hierna op kleur gebracht met kleurstof en op smaak gebracht met aroma’s.
Wat later een groot nadeel bleek te zijn van margarine is dat tijdens dit hardingsproces gevaarlijke transvetzuren ontstonden. De meeste margarines bevatten tegenwoordig deze transvetzuren niet meer of een stuk minder, maar ze zitten soms nog verstopt in de ingrediëntenlijst onder de naam ‘gehydrogeneerd vet’ of ‘deels gehard vet’.
Maar aan margarine worden nog steeds synthetische en gemodificeerde vetzuuresters, emulgatoren, lecithinen, conserveermiddelen, voedingszuren, aroma’s en kleurstoffen toegevoegd. Klinkt niet erg gezond, wel? Bovendien de zogenaamde gezonde eigenschappen van margarine zijn er ook nog eens kunstmatig aan toegevoegd, zoals bepaalde vitaminen.

Als je geen bezwaar hebt tegen het gebruik van zuivel, kun je beter kiezen voor echte boter. Boter heeft een iets hogere hoeveelheid verzadigd vet, namelijk 8 gram tegenover 5 gram voor margarine. De hoeveelheid calorieën verschilt echter nauwelijks. Echte boter bevat van nature goeie voedingsstoffen en vitamines en is niet chemisch bewerkt.
Als je geen boter wilt of kunt eten, omdat je voedselovergevoelig bent of veganistisch eet, kun je beter biologische margarine of halvarine nemen. Die bevat geen transvetten of chemische toevoegingen.

Maar kun je kiezen tussen margarine, roomboter of kokosolie, kies dan voor kokosolie!

Hou je echt niet van de geur of de smaak van de koudgeperste kokosolie, dan zijn er nog alternatieven, zoals avocado-olie of rijstolie. Die blijven ook stabiel onder verhitting net als kokosolie.

Lees meer over de voor- en nadelen van kokosolie
Lees meer over gezonde olie om in te bakken

Aside

Snoepen!

IMG_4756Wij hebben hier in huis een aantal echte snoepkousen rondlopen. Als ik terug kom van het boodschappen doen wordt de inhoud van de tassen zorgvuldig geïnspecteerd op eventuele zoetigheden en lekkere traktaties. Die moeten dan het liefst direct nog worden uitgedeeld. Als je met je kinderen bewuster en gezonder wilt gaan eten, dan is die overdaad aan snoepgoed best iets waar je tegenaan loopt. Hoe ga je om met al dat lekkers waar je kinderen om vragen en overal mee overladen worden?

Natuurlijk

Kinderen zijn van nature dol op zoet. In de baarmoeder raakt een ongeboren kind al gewend aan de zoete smaak van het vruchtwater. Ook de moedermelk is zoet. Wij kunnen niet zonder suiker, suiker geeft ons lichaam directe energie en daarom houden we van nature van zoete producten. Het heeft dus geen zin om kinderen de drang naar zoetigheid te willen afleren. Dat gaat tegen hun natuur in. Maar die behoefte aan zoetigheid (en dus snelle energie) kan ook op een andere manier bevredigd worden dan het kind te overladen met snoepgoed, chocola of koekjes.

Tips

Hier wat suggesties om het snoepen binnen de perken te houden:

  • Geef je kind veel en gevarieerd fruit. Maak een fruitsalade met verschillende soorten fruit en strooi er wat rozijntjes over voor een feestelijke look. Maak een spiesje, of geef je kind een frisse smoothie van lekker vers fruit en presenteer met een rietje. Maak van fruit eten een feestje door het fruit op een leuke manier te presenteren.
  • Kies vaste momenten waarop je kind mag snoepen. Bijvoorbeeld elke dag 1 snoepje, of alleen in het weekend. Zo wordt het snoepmoment een echte traktatie en een moment waar je kind naar uit kan kijken, in plaats van iets dat het uit gewoonte doet.
  • Zorg voor gezonde en voldoende hoofdmaaltijden en goede tussendoortjes. Je kind zal dan minder trek hebben tussen de maaltijden omdat het voldoende energie heeft.
  • Geef je kind ook regelmatig hartige lekkernijen, bijvoorbeeld snacktomaatjes, een stukje komkommer, amandelen, een rijstwafel of een cracker. Zo leert het ook andere smaken waarderen. Onze kids zijn bijvoorbeeld gek op olijven, iets waar leeftijdgenootjes meestal met verbazing op reageren.
  • Wees ook matig met zoete drankjes. Je kind krijgt zo ongemerkt een hoop suiker binnen. Wen je kind er zo vroeg mogelijk aan om gewoon water te drinken.
  • Geef snoep niet als beloning of neem het niet af als straf. Zo leer je je kind dat het mag snoepen om zichzelf te belonen of om niet te eten om zichzelf te straffen en dat kan leiden tot een ongezonde relatie tot voeding.
  • Als je snoept met je kinderen, geniet er dan van, af en toe mag best! Genieten, maar met mate.